ORDU YAĞ SAN. A.Ş.

Ordu Yağ Sanayi Anonim Şirketi Sümerbank ve yirmi beş gerçek kişinin taahhüt ettiği 2.000.000.TL. Sermaye ile 20.10.1957 tarihinde 101 dönüm arazi üzerinde kuruldu.

Bataklık bir alanın sosyal, kültürel ve ekonomik anlamda ilin kazanımına açılması, müessesesinin ilde üretimi yapılan ve Ülke üretiminin ortalama %70 dolayında kısmının gerçekleştirildiği soyanın, işlenip pazara sunulması üreticiye destek olunmasını sağladı. Tesisin Başbakan Adnan Menderes Döneminde ilk olarak Bahçelievler mevkiindeki mevcut Soya sitesinin bulunduğu alana yapılması gündeme gelmesine karşın Sırrı Tercan tarafından Şuan fabrikanın üzerinde bulunduğu alanın hibe edilmesi ile inşaatına başlanmıştır.     

31.12.1962 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında şirketin fesih ve tasfiyesine karar verilmiş ve fabrikanın Sümerbank tarafından kurulmasının zaruri olduğu kararına varılmıştır. O tarihten sonra Sümerbank tarafından inşaatına devam edilen fabrika 12.06.1965 tarihinde işletmeye alındı ve 02.02.1968 tarihinde şirketin tasfiyesi tamamlanarak Sümerbank Ordu Soya Müessesesi Türk ekonomisindeki yerini aldı. 

Tesisin açılışını Dönemin Başbakanı Süleyman DEMİREL yaptı. Tesiste ilk olarak Polonya menşeli teknoloji kullanıldı. İlk yıl Ordu ilinden 7,000 ton soya alımı gerçekleştirildi.

 Soya müessesesi o yıllarda çok revaçta olan bir kurumdu ve il’e yapılan ziyaretlerde gezi güzergahı içerisinde yer alıyordu. Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, Muğla, Rize ve İzmir senatörleri, 1975 Yılında dönemin Genel Kurmay başkanı, Dönemin Deniz Kuvvetleri Komutanı fabrikayı ziyaret eden Devlet Erkanına birer örnektir.

Kamu İktisadi Devlet Teşekkülü olan Sümerbank Genel Müdürlüğüne bağlı olan müesseseyi müessese müdürleri yönetiyorlardı.

Soya Müessesesinde müessese müdürlüğü görevinde bulunan müdürler ve görev süreleri şöyledir:

.        İsmail TANDOĞAN                             15.06.1963  -  12.06.1965

·        Dr. Behzat AYATA                            12.06.1965  -  31.10.1968

·        Şerafettin KAPLANGI                         18.04.1969  -    7.04.1972

·        İbrahim AKAN                                  15.06.1972  -  20.02.1973

·        Dr. Lütfi KARASOY                            19.03.1973  -  27.11.1975

·        Yılmaz SACCIOĞLU                           14.03.1976  -   3.02.1978

·        A. Fikri AKCA                                   4.02.1978  -   1.04.1978

·        O. Atilla Mahmut YAZICIOĞLU             21.04.1978  - 13.08.1978

·        M. Zehra ÖZGÜR                              14.08.1978  -   1.06.1979

·        Turgut ÖZDOĞAN                             21.12.1981  -   4.07.1983

·        İbrahim KILIÇ                                  12.12.1983  - 15.02.1987

1983 Yılında Tarım ve Orman Bakanlığına bağlanan fabrika Türkiye Tarım Ürünleri Kurumu Soya Sanayi Müessesesi Müdürlüğü oldu. Yapılan bu devirle ilgili karar 20 Mayıs 1983 tarihli resmi gazete yayımlandı.

            1983-1984 yıları işletme karı 700 milyon lira olan Sümerbank Ordu Soya Müessesesi Sümerbank Genel Müdürlüğü bünyesine alındı.

1985 Yılı Haziranında Ekonomik işler yüksek koordinasyon kurulu kararı ile tesisin bazı kooperatiflerin birleştirilmesi ile kurulacak olan bir anonim şirkete devredilmesine karar verildi. Alınan karar, dönemin Valisi olan Necati Çetinkaya’ya Milletvekilleri Şükrü Yürür ve Nabi Poyraz tarafından iletildi. İletilen karar şöyledir: “Sümerbank Ordu Müessesesinin Sanayi ve Ticaret Bakanlığının Koordinatörlüğünde, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Sümerbank’tan birer yetkilinin katılımıyla teşkil edilecek kurul tarafından belirlenecek değer ile Karadeniz yağlı tohumlar Tarım Satış kooperatifleri birliği, Giresun Fındık tarım satış kooperatifleri birliği, Trakya Yağlı tohumlar Tarım satış kooperatifleri birliğinin katılmaları ile kurulacak bir Anonim şirkete devredilmesine karar verilmiştir.”

Ekonomik işler yüksek koordinasyon kurulunun 18.03.1986 tarih 86-5 sayılı kararı ile Sümerbank'a bağlı ortaklığa dönüştürülmüş olan fabrika, 28.05.1986 tarih 3291 sayılı yasanın 02.07.1986 tarih K-25 sayılı kararına binaen yapılan bir protokol çerçevesinde kamu payının tamamı özel sektöre satılarak 31.12.1986 tarih itibarıyla kamu kurum ve kuruluş vasfını kaybetti.

Alınan bu kararla Dünya markası haline gelen Çotanak’ın temeli de atılmış oldu.

23 Ocak 1987 tarihinde yapılan şirket kuruluş genel kurulu ile müessese anonim şirkete dönüştürülmüş ve sermaye yapısı ise;  % 30 Karadenizbirlik, %25 Trakyabirlik, %25 Fiskobirlik ve %20 Sümerbank Vakfı şeklinde gerçekleşti. Şirketin İlk Yönetim Kurulu Üyeleri Muhittin Soyer, Aziz Orol, Ülkü Nefesoğlu, Enver Çabukusta, Engin Tuncer ve İsmail Gümüş’ten oluşurken Anonim şirkette ilk Genel Müdürlük görevini vekaleten İbrahim Kılıç yürüttü.  

6.5.1988 de Soya AŞ. Genel Müdürlüğüne Bakanlık onayıyla Kemal Karlıbel getirildi.

1988 de 119 işçi, 28 idari personel olmak üzere 147 kişi ile üretim yapan fabrikada günde 18 ton rafine yağ üretiliyordu.

Türkiye de ilk özelleştirilen Fabrikalardan biri olma özelliği taşıyan Soya, finansal sıkıntı içerisinde olan ve faaliyetleri duran Orsan AŞ.’ye talip olarak yeni ürünler hedefledi. Margarin, sabun, deterjan üretiminden söz edilmeye başlandı. Ancak o yıllarda gerçekleşmesi belki de hayaldi.  6.7.1988 yılında 2 kg lık yağ piyasaya sunuldu.

Soya AŞ ilk ihracatını 1989 yılın ilk ayında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine Soya küspesi satarak yaptı.

Trafik kazası sonrası vefat eden Genel Müdür Kemal Karlıbel’in yerine Genel Müdür Yardımcısı Ali Yılmaz yedi aylık bir süreçte vekaleten Genel Müdürlük Görevini yürüttü.

 14.11.1989 da Fatsalı Mali Müşavir Teoman Doksanoğlu Genel Müdürlüğe atandı.

1990 Yılında Bir turizm şirketi fabrikaya talip olarak bu alanı turistik tesis olarak değerlendirmek istedi. İşçilerin bağlı olduğu Tek-Gıda iş sendikası ve Ordulular tarafından istenmeyen ve karşı çıkılan satış gerçekleşmedi.  Dışarıda gelişen olaylar fabrika çalışanlarını adeta kamçılıyordu. Tesis hiç yapmadıklarını yapmaya karar verip ithalat gerçekleştirdi. Soya A.Ş. Yugoslavya’dan 769 bin 676 dolar karşılığında 1473 ton ham ayçiçek yağı alarak ilk ithalatını gerçekleştirdi.  Pazarda yer almaya başlayan ürünlerin devamlılığı noktasında yatırım gerekliydi. 25 yıl önce kurulan, Polonya menşeli olan makinelerin kullanılmış olduğu hesaplandığında, ömrü tamamlanmak üzereydi.

1991 Yılında Genel Müdür Teoman Doksanoğlu, fabrikaya yatırım yapılması konusunda çalışma başlattı. Pres ünitesi yenilendi. 60 ton kapasiteli olan pres yerini 150 ton kapasiteli yeni tesise bıraktı. 650 milyon liraya mal olan pres ünitesinin açılışını 17.3.1991 de dönemin Sanayi ve Ticaret Bakanı Şükrü Yürür yaptı. 

Yapılan yenileme çalışmalarına ekstraksiyon ünitesi ile devam edildi. Ünite Belçika’dan 39.800.000 Belçika Frangına 15 ay taksitle alınırken, ham yağ tanklarına da 445 milyon liraya 2 adet biner tonluk ilave yapıldı. Dolum tesisi için 2 adet biri teneke dolum diğeri ise şişe dolum terminali alındı. 6 Milyar liraya mal olan bu yatırımlara dönemin Genel Müdürü Teoman Doksanoğlu gençleştirme deyimini kullandı ve tesisi gençleştirdi.

            Soya AŞ 1991 yılının haziranında sermaye artırımına gitti. Fiskobirlik, Karadenizbirlik ve Sümerbank vakfına ait Ordu Soya AŞ.  225 milyon olan sermayesini 400 milyon lira artırarak 625 milyona çıkardı.

Modernizasyon ve rehabilitasyon işlemi 1993 Ağustosunda sona ermiş ve kapasite 180 tona çıkarılmıştır.

Teoman Doksanoğlu’nun Genel Müdürlükten ayrılışından sonra 1994 yılında mali müşavir Kemal Baştuğ Genel Müdürlük görevine atandı.

            Baştuğ, Doksanoğlu’nun döneminde başlamış yatırımları tamamladı. Ekstraksiyon ünitesinin montaj işlemi bu dönemde yapıldı. Baştuğ, mevcut şartlarla Pazar payını korumayı hedefledi.

1995 yılında Kemal Baştuğ’dan boşalan Genel Müdürlük görevine Mehmet Öztürk getirildi.

            Genel Müdür Mehmet Öztürk yürüttüğü görevinden altı ay sonra istifa ederken dönemin Yönetim Kurulu Mehmet Ali Dizman’ın Genel Müdürlüğe getirilmesine karar verdi.

            Kısa süre Genel Müdürlük yapan Mehmet Ali Dizman, Yönetim Kurulu kararı ile dört ay sonra görevden alınarak yerine müfettiş olan Alaattin Demir’i atadı.

            1998 yılında göreve getirilen Demir şirketin içerisinde bulunduğu durumla uğraşırken birde Sanayi Bakanlığının satış istemiyle karşılaştı.

Sanayi ve Ticaret Bakanlığı fabrikanın satılmasını isteyerek, Yönetimden bu doğrultuda karar talep etti. Dönemin yönetim kurulu üyesi olan, Fiskobirlik eski Yönetim Kurulu Başkanı Salih Erdem istenilen karara şerh koydu. Salih Erdem, Yönetim Kurulu üyesi olarak koyduğu şerhle Soya AŞ nin satışını iptal ettirdi.

Dışta bu gelişmeler yaşanırken içte de hummalı bir çalışma vardı. Genel Müdür Alaattin Demir sırtını işçilere vermiş onlarla oturup kararlar alıyor ve dar alandan çıkmak istiyordu. Uzun yıllar ara verilen fason fındık işlemesine tekrar başlandı. Belki farkında değillerdi ama Dünyanın en kaliteli yemeklik yağını üreteceklerdi. Yapılan fason işlemeler sırasında elde edilen yağın tahlil edilerek yemeklik yağ olup olamayacağı araştırma düşünce ortaya atılarak çalışmalar başlatıldı. Fındık yağının değeri daha sonra anlaşıldı. Fabrika aldığı olumlu sonuçlar sonrası o günlerde seri üretime başladı ve yağ raflarda yerini aldı.

Genel Müdür Demir görevini 2000 Haziranına kadar sürdürdü ve görevini Yaşar Pamuk’a devretti.

Pazarda neredeyse 3. sınıf olarak görünen fındık yağına önem verildi ve insanlara sağlık için ne kadar önemli olduğu vurgulandı. Şirket Çotanak logosunu kullanmaya başlayarak raflardan mutfaklara girmeye başladı.

1957 yılında kurulan ve yıllarca zarar ederek devletin sırtına yük olan Ordu Yağ Sanayi A.Ş. fındık yağı sayesinde zarar etmekten kurtularak, devlete trilyonlarca lira vergi veren bir kurum haline geldi. İlk ihracat olan Almanya ihracatı ile fındık yağı ve fabrika kapılarını dünyaya açtı. İhracat giderek artı ve İtalya, Hollanda, Avusturya, Irak gibi ülkeler Türkiye’den, yani Ordu’dan yağ almaya başladı.

Fiskobirliğin de desteği alınarak kapasite artırımına gidildi. Türkiye de tek olan Alfa-Laval rafine sistemi kurularak kapasite 200 tona çıkarıldı. Yapılan tesisle birlikte Oleik asit ve linoleik asit değerleri harmanlanarak İDEAL yağı üretildi, ardından prestij ürünleri üretilerek ürün pörtföyü genişletildi. 1988 li yıllarda düşünülen temizlik ürünleri üretimi için çalışmalar başlatılarak yatırım ağı genişletildi.

İlk olarak şampuan, sıvı ve katı sabun ile yüzey temizleyici üretimi yapılarak piyasaya sürülen ürün portföyü daha sonra ise cam temizleyici, bulaşık deterjanı, çamaşır yumuşatıcı, çamaşır suyu gibi ürünlerin de üretiminin gerçekleştirilerek raflarda yerini almasıyla genişletildi.

30.11.2007 tarihinde, Genel Müdürlük Görevinden ayrılan Yaşar Pamuk’un yerine 3 Aralık 2007 de İsmail Hakkı Kütük vekâleten atandı.

Genel Müdür İsmail Hakkı Kütük Genel Müdürlük görevinde kısa bir süre kaldı ve yaklaşık iki ay sürdürdüğü görevi sonrasında Fiskobirlik Genel Müdür yardımcığına atandı.

Yapılan bu atama sonrasında ise Ordu Yağ Sanayi A.Ş de Sedat Murat Bayrak dönemi başladı.

 Genel Müdür Bayrak 7 Şubat 2008 tarihinde asaleten atandığı görevini sürdürmekte ve Ordu Yağ Sanayi A.Ş.’nin Yönetim Kurulu Başkanlığını da yapmaktadır.